⚡ Dünya Priz Çeşitleri ve Elektrik Standartları 100V – 400V | 50/60 Hz
Priz Tipleri & Standart Değerler
Tüm priz tipleri, kullanıldığı ülkeler, voltaj, frekans ve amper değerleri.
| Tip | Görünüm | Kullanan Ülkeler | Ev Voltajı | Frekans | Amper |
|---|---|---|---|---|---|
A NEMA 1-15 |
ABD, Kanada, Meksika, JaponyaTayvan, Orta Amerika, Filipinler | 120V100V (Japonya) | 60Hz50/60 Hz (JP) | 15A | |
B NEMA 5-15 |
ABD, Kanada, MeksikaJaponya, Orta Amerika | 120V | 60Hz | 15 / 20A | |
C Europlug |
Avrupa geneli, TürkiyeRusya, Kuzey Afrika, G. Amerika | 230V | 50Hz | 2,5ASadece küçük cihaz | |
D BS 546 |
Hindistan, Nepal, Sri LankaNamibya, Botsvana | 230V | 50Hz | 5 / 15 A | |
E CEE 7/5 |
Fransa, Belçika, PolonyaÇekya, Slovakya, Tunus, Fas | 230V | 50Hz | 16A | |
F Shuko |
TÜRKİYE, Almanya, Hollandaİspanya, İsveç, Norveç, Rusya, İran, Mısır | 230V | 50Hz | 16A | |
G BS 1363 |
İngiltere, İrlandaMalta, Kıbrıs, Malezya, Singapur, Hong Kong | 230V | 50Hz | 13ASigortalı fiş | |
H SI 32 |
İsrail, Filistin | 230V | 50Hz | 16A | |
I AS/NZS 3112 |
Avustralya, Yeni Zelanda, ÇinArjantin, Fiji, Papua Yeni Gine | 230V240V (Avustralya) | 50Hz | 10/15/20A | |
J SEV 1011 |
İsviçre, LihtenştaynRuanda, Madagaskar (kısmen) | 230V | 50Hz | 10 / 16A | |
K DK 2-5a |
Danimarka, GrönlandFaroe Adaları, Bangladeş (kısmen) | 230V | 50Hz | 13 / 16A | |
L CEI 23-50 |
İtalyaŞili, Uruguay, Küba | 230V | 50Hz | 10 / 16A | |
M SABS 164 |
Güney AfrikaSvaziland, Lesotho, Hindistan (büyük cihaz) | 230V | 50Hz | 15A | |
N IEC 60906-1 |
BrezilyaGüney Afrika (yeni standart) | 127 / 220V | 60Hz | 10 / 20A | |
O TIS 166-2549 |
Tayland | 230V | 50Hz | 16A |
Bölgelere Göre Temel Standartlar
Dünya genelinde voltaj ve frekans farklılıkları; seyahat ve cihaz uyumluluğu için kritik bilgi.
Birleşik Avrupa Şebekesi
Orta Doğu, Afrika ve Asya'nın büyük bölümü de bu standardı kullanır.
120V Split-Phase Sistem
Fırın ve kombi gibi yüksek güçlü cihazlar için 240V ayrı hat kullanılır.
Dünyada Benzersiz İkili
Doğu (Tokyo) 50 Hz, Batı (Osaka) 60 Hz — ülke içinde ikiye bölünür.
Bölgesel Kargaşa
Aynı ülke içinde iki farklı voltaj; seyahat edenler için kafa karıştırıcı.
Geçiş Döneminde
127V'tan 230V'a kademeli geçiş yapılıyor, bazı bölgelerde çift sistem.
Karma Standart
Avrupa voltajı + Amerikan frekansı kombinasyonu — dünyada nadir görülür.
Yüksek Voltaj Standardı
Nominal 230V olsa da pratik değer tarihsel olarak 240V civarındadır.
Okyanusya Standardı
Yeni Zelanda ve çevre adalar bu standardı paylaşır.
Ev Tipi Devreler ve Standart Amper Değerleri
Türkiye/Avrupa ve ABD'de evlerde kullanılan tipik devre ve sigorta değerleri.
| Kullanım | Türkiye / Avrupa | ABD |
|---|---|---|
| Aydınlatma devresi | 6A veya 10A sigorta | 15A |
| Priz devreleri (genel) | 16A sigorta | 15A / 20A |
| Mutfak / bulaşık / fırın | 16A – 20A | 20A |
| Elektrikli ocak / fırın (hat) | 25A – 32A (genelde 3 faz) | 30A / 40A / 50A (240V) |
| Kombi / şofben | 16A | 20A – 30A |
| Klima | 16A – 20A | 20A – 30A |
| Çamaşır / kurutma makinesi | 16A | 30A (kurutma 240V) |
| Ana sigorta (daire girişi) | 25A – 63A (monofaze) | 100A – 200A |
Sanayi Elektriği — Üç Fazlı Sistem
Evlerdeki tek faz (monofaze) yerine sanayide üç faz kullanılır; aynı kablo kalınlığıyla yaklaşık 1.73 kat daha fazla güç taşınır.
| Sistem | Faz-Nötr | Faz-Faz | Kullanım |
|---|---|---|---|
| Avrupa / Türkiye (TN-S, TN-C-S) | 230V | 400V | Motor, CNC, kompresör, asansör, sanayi tesisi |
| ABD (Y sistemi) | 120V / 277V | 208V / 480V | Hafif sanayi 208V, ağır sanayi 480V |
| ABD Delta | — | 240V / 480V | Eski sanayi tesisleri |
| İngiltere | 230V | 400V | Sanayi standardı |
| Japonya | 100V / 200V | 200V | Düşük voltajlı endüstri |
IEC 60309 (CEE) — Endüstriyel Priz Renkleri
Avrupa'da sanayide kullanılan mavi/kırmızı yuvarlak prizler. Yaygın amper değerleri: 16A, 32A, 63A, 125A. 400V trifaze prizlerde 3P+N+T = 5 pim bulunur.
| Renk | Voltaj | Kullanım Alanı |
|---|---|---|
Mavi | 230V monofaze | Şantiye, karavan, pazar tezgâhı |
Kırmızı | 400V trifaze | Sanayi motorları, kaynak makinesi, CNC |
Sarı | 110V | Şantiye güvenlik (ABD / UK inşaat) |
Siyah | 500V+ | Özel yüksek voltaj |
Yeşil | 20V – 25V | Çok düşük voltaj |
IEC 60309 / CEE Endüstriyel Priz Çeşitleri
Avrupa ve dünyanın büyük bölümünde sanayide kullanılan yuvarlak, renk kodlu endüstriyel prizler. Amper değeri arttıkça priz boyutu fiziksel olarak büyür ve pim kalınlığı değişir. Saat konumu (keyway) voltaj ve frekansa göre standarttır.
| Priz Tipi | Görünüm | Voltaj | Amper | Pim | Kullanım Alanı |
|---|---|---|---|---|---|
CEE Mavi 230V |
230V | 16A | 2P + E | Şantiye, karavan, pazar tezgâhı, portatif ekipman | |
CEE Mavi 230V |
230V | 32A | 2P + E | Büyük karavanlar, mobil güç üniteleri, yüksek güçlü tek fazlı cihazlar | |
CEE Mavi 230V |
230V | 63A | 2P + E | Endüstriyel tek fazlı makineler, mobil jeneratörler | |
CEE Mavi 230V |
230V | 125A | 2P + E | Büyük tek fazlı endüstriyel uygulamalar, geçici güç dağıtımı | |
CEE Kırmızı 400V |
400V | 16A | 3P + K + D | Küçük motorlar, CNC tezgâhları, pompa sistemleri | |
CEE Kırmızı 400V |
400V | 32A | 3P + K + D | Sanayi motorları, kaynak makineleri, asansör motorları | |
CEE Kırmızı 400V |
400V | 63A | 3P + K + D | Büyük makineler, kompresörler, vinç sistemleri | |
CEE Kırmızı 400V |
400V | 125A | 3P + K + D | Ağır endüstriyel yük, büyük atölye ve fabrika girişleri | |
CEE Sarı 110V |
110V | 16A | 2P + E | Şantiye güvenlik prizleri (UK / ABD inşaat alanları) | |
CEE Sarı 110V |
110V | 32A | 2P + E | Yüksek güçlü şantiye ekipmanı (110V güvenlik) | |
CEE Siyah 500V+ |
500V+ | 16–63A | 3P + K + D | Özel yüksek voltaj uygulamaları (nadir) | |
CEE Yeşil 20-25V |
20–25V | 16A | 2P + E | Çok düşük voltaj güvenlik uygulamaları |
NEMA Endüstriyel Prizleri (ABD / Kanada)
Kuzey Amerika'da kullanılan endüstriyel ve yüksek güçlü prizler. Kodlama: ilk rakam voltaj/faz konfigürasyonunu, ikinci rakam amper değerini gösterir. "L" ön eki twist-lock (dönerek kilitlenen) tip için kullanılır.
| NEMA Kodu | Görünüm | Voltaj | Amper | Kullanım Alanı |
|---|---|---|---|---|
| NEMA 5-20 | 125V | 20A | Ticari prizler, büyük elektronik cihazlar | |
| NEMA 6-15 | 250V | 15A | Klima üniteleri, elektrikli ısıtıcı | |
| NEMA 6-20 | 250V | 20A | Ticari klima, büyük lazer yazıcı, sunucu | |
| NEMA 14-30 | 125/250V | 30A | Çamaşır kurutma makinesi | |
| NEMA 14-50 | 125/250V | 50A | Elektrikli ocak, EV şarj istasyonu (Level 2) | |
| NEMA L6-30 | 250V | 30A | Endüstriyel twist-lock, ticari ekipman | |
| NEMA L14-30 | 125/250V | 30A | Jeneratör, karavan, endüstriyel twist-lock |
IEC 60320 — Cihaz (Appliance) Prizleri
Cihazların güç kablosunun taktığı priz standardı. Bilgisayar kablosu, laptop adaptörü, elektrikli su ısıtıcısı gibi cihazların içinde bulunur. "C" erkek (plug), çift rakam dişi (inlet) tarafı belirtir.
| Konektör | Görünüm | Voltaj | Amper | Kullanım Alanı |
|---|---|---|---|---|
| IEC C5 / C6 | 250V | 2,5A | Laptop şarj adaptörleri ("Mickey Mouse") | |
| IEC C7 / C8 | 250V | 2,5A | Küçük elektronik, tıraş makinesi, radyo (şekil-8) | |
| IEC C13 / C14 | 250V | 10A | Bilgisayar, monitör, elektrikli su ısıtıcısı | |
| IEC C15 / C16 | 250V | 10A | Yüksek sıcaklık cihazları, sunucu | |
| IEC C19 / C20 | 250V | 16A | Yüksek akımlı sunucular, veri merkezleri |
Orta ve Yüksek Gerilim (Dağıtım / Şebeke)
Alçak gerilimden iletim hatlarına kadar voltaj seviyeleri; Türkiye'de yaygın kullanım örnekleri.
| Seviye | Voltaj | Nerede Kullanılır |
|---|---|---|
| Alçak Gerilim (AG) | < 1kV | Evler, küçük işletmeler |
| Orta Gerilim (OG) | 6,3 / 10,5 / 34,5kV | Sanayi OSB'leri, trafolar (Türkiye: 34.5 kV yaygın) |
| Yüksek Gerilim (YG) | 66 / 154kV | Şehir dağıtım hatları |
| Çok Yüksek Gerilim | 380kV | TEİAŞ iletim hatları (Türkiye) |
Önemli Notlar
⚡ Frekans neden önemli?
Motor hızı frekansa bağlıdır. 60 Hz ülkesinden 50 Hz ülkesine getirdiğiniz bir saat veya motorlu alet, yavaş çalışır ya da yanabilir.
🔌 Adaptör vs Dönüştürücü
Adaptör sadece fiş şeklini değiştirir; voltajı değiştirmez. ABD'den (120V) Türkiye'ye (230V) cihaz getirecekseniz trafo şarttır. Modern laptop şarjları genelde 100–240V yazar — sadece fiş adaptörü yeterlidir.
🇹🇷 Türkiye Özeti
Evlerde 230V / 50 Hz / Tip F (Schuko) priz, 16A devreler; sanayide 400V trifaze, 34.5 kV orta gerilim dağıtım standarttır.