📘 Elektrikli Araç Rehberi
AC ve DC şarj nedir, nasıl çalışır, maliyeti nasıl hesaplanır, hangi konnektör tipini hangi araç kullanır? EV teknolojisini anlamak için bilmeniz gereken her şey tek sayfada.
AC Şarj Nedir?
AC (Alternating Current — Alternatif Akım) şarj, evlerde ve halka açık yavaş şarj istasyonlarında kullanılan yöntemdir. Türkiye'deki şebeke alternatif akım sağlar, bu yüzden ev şarjı doğal olarak AC'dir. Tipik güç aralığı 3.7 kW ile 22 kW arasındadır.
AC şarj nasıl çalışır?
Şebekeden gelen AC akım, aracın içindeki OBC (Onboard Charger — Araç İçi Şarj Cihazı) tarafından DC'ye dönüştürülür ve bataryaya iletilir. Yani AC şarjda asıl iş aracın kendisi tarafından yapılır; istasyon sadece akımı sağlar.
Yaygın AC güç seviyeleri
Tipik şarj süreleri
60 kWh'lik bir bataryanın %20'den %80'e (yani 36 kWh) AC şarj süresi:
- 3.7 kW: ~10 saat
- 7.4 kW: ~5 saat
- 11 kW: ~3.5 saat
- 22 kW: ~2 saat
DC Hızlı Şarj Nedir?
DC (Direct Current — Doğru Akım) şarj, halka açık hızlı şarj istasyonlarında kullanılan yüksek güçlü yöntemdir. Akım doğrudan bataryaya iletilir, OBC devreden çıkar. Bu sayede AC'den çok daha yüksek güçlere ulaşılabilir.
DC güç seviyeleri (2026 itibarıyla)
Megawatt Charging System (MCS) nedir?
MCS (Megawatt Charging System), büyük ticari araçlar (kamyon, otobüs, ağır iş makineleri) için geliştirilen yeni bir şarj standardıdır. 1 MW (1.000 kW) ve üzeri güçlerde çalışır. Hedef: 80 kWh'lik bir kamyon bataryasını 30 dakikada şarj etmek (binek araçların DC seviyelerinin 3-5 katı). 2024-2026 arasında dünya genelinde ilk kurulumlar başladı.
DC şarj süreleri
60 kWh'lik bir bataryanın %20'den %80'e (36 kWh) DC şarj süresi (şarj eğrisi etkisi dahil):
- 50 kW: ~45 dakika
- 150 kW: ~25 dakika
- 250 kW: ~18 dakika
- 350 kW: ~15 dakika
Konnektör Tipleri
Dünya genelinde farklı bölgelerde farklı şarj konnektörleri kullanılır. Türkiye'de yaygın olarak kullanılan ikili: Type 2 (AC) ve CCS Combo 2 (DC).
AC Konnektörleri
- Type 1 (SAE J1772): Eski Amerika ve Asya pazarına özgü. Tek faz, max 7.4 kW. Türkiye'de yok denecek kadar az.
- Type 2 (Mennekes): Avrupa ve Türkiye standardı. Üç faz, 22 kW'a kadar.
DC Konnektörleri
- CCS Combo 1: Type 1 + DC pinleri. Amerika DC standardı.
- CCS Combo 2: Type 2 + DC pinleri. Avrupa ve Türkiye DC standardı. 350 kW'a kadar destekli.
- CHAdeMO: Japon DC standardı. Eski model bazı Asya menşeli araçlarda görülür. Avrupa'da yerini CCS2'ye bırakıyor.
- NACS: Kuzey Amerika menşeli yeni konnektör tipi. ABD'de standart hâline geliyor; Avrupa'da aynı üretici araçları CCS2 kullanır.
- GB/T: Çin DC standardı. Çin pazarına özgü.
- MCS: Megawatt Charging Standard. 1 MW+ ticari araçlar için yeni.
Şarj Maliyeti Nasıl Hesaplanır?
Temel formül:
Adım adım örnek hesap
Senaryo: 60 kWh batarya, %20'den %80'e şarj:
- Şarj edilecek enerji: 60 × 0.60 = 36 kWh
- Şarj verimi (~%90): 36 / 0.90 = 40 kWh çekilen
- Toplam maliyet: 40 kWh × kendi tarifenizdeki kWh fiyatı
Önemli: Yakıt ve elektrik fiyatları sürekli değişkendir. Hesaplama sonuçları yaklaşık tahmindir, gerçek değerler farklılık gösterebilir./tr/tools/charging/ac-calculator/" class="text-link">calculator.
Şarj verimleri
- DC hızlı şarj: %88-92
- AC şarj: %85-90
- Soğuk hava (-10°C): %5-10 ek kayıp
Benzin vs EV maliyet karşılaştırması
EV şarj maliyeti, çoğu durumda benzin/dizel maliyetinden belirgin şekilde düşüktür. Tipik göreceli oranlar (100 km için):
- Ev şarjı (AC, gece tarifesi): Benzine göre %70-85 daha ucuz — EV'nin en avantajlı kullanımı
- Halka açık AC şarj: Benzine göre %50-65 daha ucuz, operatör tarifesine göre değişir
- DC hızlı şarj: Benzine göre %25-45 daha ucuz, premium operatörlerde fark daha az
Uyarı: Bu oranlar genel ortalamadır. Yakıt ve elektrik fiyatları ülke, dönem ve operatör politikalarına göre değişir. Kesin hesap için kendi yakıt fiyatınızı ve operatörünüzün kWh fiyatını kullanın.
Şarj Eğrisi (Charging Curve)
Şarj eğrisi, batarya doluluğuna göre şarj gücünün nasıl değiştiğini gösteren grafiktir. Lityum-iyon bataryalar lineer olarak şarj olmaz — başta yavaş, ortada hızlı, sonda yine yavaş.
Tipik DC hızlı şarj seansı
- %0-20: Düşük güç (batarya çok düşükse koruma için)
- %20-50: Pik güç (batarya en hızlı şarj olur)
- %50-80: Kademeli güç düşüşü
- %80-100: Çok yavaş şarj (batarya hücrelerini koruma için)
Pratik İpuçları
Batarya ömrünü uzatma
- %20-80 aralığında tutmaya çalışın (uzun yolculuklar hariç)
- Her gün DC hızlı şarj yapmaktan kaçının; mümkünse evde AC ile şarj edin
- Aşırı sıcakta park ederken yüksek doluluk seviyesinde bırakmayın
- Çok soğuk havada şarj öncesi bataryayı önceden ısıtın (pre-conditioning)
- %100 şarj yalnızca uzun yolculuk öncesi yapın
Maliyet tasarrufu
- Sık kullandığınız 2-3 operatöre üye olun (abone tarifesi %20-40 daha ucuz)
- Mümkünse gece ucuz tarifede ev şarjı yapın
- Yolculuk planlamada DC istasyon yerine AC durağı tercih edin (yemek/dinlenme molasında)
- Yurt dışında roaming kart yerine yerel operatör uygulamasını tercih edin
Yolculuk planlaması
- Otoyol seyahatlerinde her DC istasyon için yedek istasyon planlayın (~30 km uzakta)
- Plugshare, Chargefinder, ABRP gibi planlayıcı uygulamaları kullanın
- Soğuk havada menzilin %20-30 azalabileceğini hesaba katın
- Klimanız bataryayı tüketir; yolculuk öncesi şarjlıyken araç ısıtın
Daha fazla soru?
Aradığınız bilgiyi bulamadıysanız Sıkça Sorulan Sorular sayfamızda 18 detaylı cevap var. Hâlâ yanıt bulamazsanız iletişim formundan bize sorabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular